در زير ما است از سكنه خالى است ، واين دو چهارم كه بيرون مانده . چنانكه گفتم به چهارده إقليم بخش شده است « 1 » .

--> ( 1 ) ياقوت م 621 ه در پيش گفتار معجم البلدان 1 : 25 : 21 نظريهء دو ربع خشكى را در جنوب وشمال كرهء زمين وتقسيم آنها به چهارده إقليم را به هرمس نسبت داده آن را بي اعتبار شمرده است . مقدسي نيز در چ ع 9 : 6 و 387 : 18 به آن أشارت نموده گويد : من به پيروى از منجمان كه جهان را به چهارده إقليم تقسيم كرده‌اند كشور اسلام را به چهارده إقليم تقسيم نمودم . أو فهرست آنها را نيز در چ ع : 9 - 10 ( پ 14 ) آورده است . ياقوت تنها ربع شمالي زمين را مسكون دانسته آن را به هفت إقليم بخش نموده وچهار تعريف اصطلاحى معنى إقليم را چنين آورده است : الف ) اصطلاح تودهء مردم كه ، إقليم منطقه است . ب ) اصطلاح مردم اندلس كه ، إقليم روستا است . ج ) اصطلاح إيران باستان كه به پيروى از زردشت ، جهان را به هفت كشور كشخر تقسيم نموده وبه نام هفت ستارهء سيّار ، به ترتيب جاى آسمانى آنها ناميده‌اند : 1 - كيوان با دو برج بزغاله ودلو . 2 - هرمز ( يا برجيس ) با دو برج كمان وما هي . 3 - بهرام با دو برج بره وكژدم . 4 - خرشاذ ( مهر ) با يك برج شير . 5 - ناهيد با دو برج گاو وترازو . 6 - تير با دو برج دو پيكر وخوشه . 7 - ماه ، با يك برج خرچنگ . ولى روميان ترتيب آن را چنين مىآوردند ، 1 - كيوان ، 2 - مهر ، 3 - تير ، 4 - هرمز ( برجيس ) ، 5 - ناهيد ، 6 - ماه ، 7 - مريخ . ياد آور شوم كه اين ترتيب كه ياقوت به نقل از حمزهء أصفهاني وبو ريحان بيرونى به روميان نسبت داده ، نه برابر ترتيب آسمانى ستارگان است ونه برابر ترتيب هفتهء هند وإيراني كه : مهر يك شنبه ، ماه دوشنبه ، بهرام سه‌شنبه ، تير چهارشنبه ، برجيس پنجشنبه ، ناهيد آدينه ، كيوان شنبه ، مىباشد ( - منزوى . مقالهء جمعه ويكشنبه . كاوه 63 ) . بقيه در صفحهء بعد